Kanserle Dans Edenlerin Malülen Emeklilik Hakkında Merak Ettikleri Avukat Sevda ALTAY

0

KANSERLE DANS EDENLERİN  MALÜLEN EMEKLİLİK HAKKINDA MERAK ETTİKLERİ sorgu.fw_-234x132

 

                 5510 sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun 4. bölümü Uzun Vadeli Sigorta Hükümlerini açıklamaktadır. Kanunun 25. maddesi malul sayılmayı anlatmıştır. Bu yazımda konu hakkında ilk akla gelebilecek hususları açıklamaya çalışacağım. .Umarım açıklamalarımla, kanserle dans eden dansçılarımızın akıllarına takılan konularda onlara yardımcı olabilirim.

MALUL OLMA NEDİR?

5510 sayılı sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası kanununun 25. Mad.1. fıkrasında’’ Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)(hizmet akdiyle çalışanlar) ve (b) (Bağ-kurlular) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûl sayılır.’’ Şeklinde düzenleme ile yasa maluliyetin tanımını yapmıştır.

MALULEN EMEKLİLİĞİN ŞARTLARI  NELERDİR?

Malulen emeklilik için iki temel şart vardır:

  • Birincisi sigortalılık şartları

 Sigortalılık şartı olarak en az 10 yıllık sigortalılık süresi ve bu süre içinde en az 1800 gün prim ödenmiş olmalıdır.

*- 1800 gün prim ödeme koşulu muhakkak tamamlanmalıdır. Ancak bir tek istisna var; o da başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olduğuna karar verilenler için ise sigortalılık süresi olan 10 yıl şartı aranmaksızın diğer koşulları karşılaması kaydıyla maluliyet aylığı bağlanır.

4/1 (a) sigortalısının maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrılması, 4/1 (b) bendi kapsamındaki sigortalının ise işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan yazılı istekte bulunması

halinde malûllük aylığı bağlanmaktadır(1). www.ozdogrular.com

Ayrıca, 4/1 (b) bendi kapsamındaki sigortalılar (Bağ-Kurlular) ile Bağ-Kur hizmetleri ile birlikte aylık bağlanacak olan 4/1 (a) bendi kapsamındaki sigortalıların kendi sigortalılıkları nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması da aylık bağlanması için zorunludur.

 

  • İkincisi de sağlık şartları.

 Sağlık şartıolarak da işe girmeden evvel en az % 60 oranından az hastalık veya rahatsızlığınız olup da sonrada bu oranın çalışırken % 60 veya daha fazla oranda olması gerekir.

 

 

Malulen emekli olmanın şartı nedir?

 

5510 sayılı kanunun 25. maddesine göre malulen emekli olmanın şartları:

  1. 10 yıllık sigortalılık süresinin olması,
  1. 1800  gün prim ödenmiş olması,
  1. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise, sigortalılık süresi aramadan 1.800  gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödenmiş olması,
  1.  Malullüğün sigortalı işe girdikten sonra meydana gelmesi,
  1. Ve en önemlisi sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte maluliyetin tespiti için yapılacak başvuruda dikkat edilecekler?
  1. Geçirdiği kaza veya hastalığı sonucu çalışma gücünün %60 ‘nı kaybetmiş 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş sigortalı maluliyetinin tespiti için, ikametgahının bulunduğu Sosyal Güvenlik İl veya Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüklerine yazılı olarak başvurup yetkili sağlık kurumuna sevkini yaptırarak maluliyet raporu alınır.
  1. Prim gün sayısı eksik olanlar hizmet borçlanması yaparak prim gün sayısını tamamlayabilirler. Hizmet borçlanma bedellerini ödemeden sevk edilen sigortalılar maluliyetlerinin tespitine ilişkin masraflarını kendileri öder.
  1. Sigortalının maluliyetinin tespitini isteyebilmesi için fiilen çalışıyor olması gerekmez. Çalışmayan ancak malullük aylığını hak etmek için sigortalılık süresini ve prim gün sayısını tamamlamış olan sigortalı da son çalıştığı yerin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl veya Merkez Müdürlüklerine yazılı olarak başvurup maluliyetinin tespitini isteye bilir.

              ç-    Hizmet akdi devam etmekte iken maluliyetinin tespitini

yaptıran  sigortalıların malullük aylığının bağlanması için kuruma

başvurmadan önce hizmet akitlerini sona erdirmeleri gereklidir.

*   Aylık bağlanma dilekçesi vermesi için kişinin  işten ayrılmış olması    gerekmektedir. Ancak, aylığa başvurmadan önce kişinin SGK kanununa göre malul sayılması lazım. Ancak, malul olursa diğer şartlarla beraber kişiye aylık bağlanır. Malul sayılmadan aylık bağlanma dilekçesi vermenin anlamı yok, işsiz kalma riski var. Bunun için 1800 gün prim ödemiş ve10 yıllık sigortalılık süresini doldurmuş olması yeterli. SGK’ya gidip, kişinin  benim maluliyetimi tespit edin diye bir dilekçe verdiğinde SGK kişiyi yetkilendirilmiş hastanelerden birisine sevk edecektir. Kişi buradan alacağı sağlık kurulu raporunu (kanser olduğunuza dair) SGK ya getirdiğinde SGK bu raporu kendi Sağlık kurulunda değerlendirecek ve kanser hastalığının kişinin çalışma gücü kaybınızı yüzde 60 üzerinde etkilediğine karar verirse aylık bağlanma başvurusunda bulunması için bir neden olacaktır. Bu şartları oluşturan kişiye aylık bağlanabilecektir. Yani kısaca şunu söyleyebiliriz, çalışan sigortalıların SGK sağlık kurulunun, “siz malulsünüz” kararını görmeden başvuru yapması akılcı değildir. Fakat herhangi bir işte çalışmayan sigortalılar tüm şartları taşıyorsa SGK dan malullük durumunun tespitini ve aylık bağlanmasını aynı anda isteyebilir. Bu durum eğer malul ise ve diğer şartları da taşıyorsa kendisine biraz daha erken aylık başlangıcı için faydalı olabilir.

             

           *   SGK da geçerli olan hastane raporları

Malullük başvurusu nasıl yapılır? Hangi hastanelerden sağlık raporu alınır?

– Sağlık kurulu raporları için bağlı olduğunuz sosyal güvenlik il müdürlükleri veya     sosyal güvenlik merkezlerine başvurmanız yeterlidir. SGK sizi Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastanelerine, Üniversite hastanelerine (Özel üniversite ve vakıf hastaneleri hariç), Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı asker hastanelerine sevk edecektir. Ancak, ikamet ettiğiniz ilde bu hastanelerin bulunmaması durumunda, Sağlık Bakanlığının tam teşekküllü hastanelerine de sevk işlemi yapılabilir. 
         Sevk işlemleri için  aranan şartlar neler?

SEVK talebinde bulunan sigortalının malullük durumunun tespitine ilişkin sevk işleminin yapılabilmesi için 1800 gün primin olması yeterlidir. Malullük tespitine ilişkin hastane masrafları SGK tarafından ödenecektir. Ayrıca 10 yıl sigortalılık süresi aranmayacaktır. SGK burada şuna bakıyor. Malullük aylığının bağlanması durumunda eğer kişi bakıma muhtaç derecede malul ise sigorta şartları arasında olan 10 yıl sigortalılık süresi aranmadan sadece 1800 günü yeterli bularak sağlık kurulu raporuna göre aylık bağlanıyor. Bu nedenle kişi ilk defa maluliyetinin tespitine geldiğinde bakıma muhtaç derece de malul olabilme ihtimaline karşı SGK sadece 1800 gününe bakarak maluliyet tespitine gidiyor.

MALULLÜK AYLIĞI NE ZAMAN BAŞLAR?

4/1(a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların malullük aylığı;

 

– Malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden önce ise yazılı istek tarihini,

– Malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden sonra ise rapor tarihini,

– Malul sayıldıktan sonra işten ayrılmış ise işten ayrıldığı tarihi,

– Malul sayıldıktan sonra borçlanma bedelini ödemiş ise borcun ödendiği tarihi,

– Prim ve prime ilişkin her türlü borcu olanlardan malûl sayıldıktan sonra borcunu ödeyenlerin borcunu ödediği tarihi,

– Sigortalı, aylığın başlangıç tarihinde geçici iş göremezlik ödeneği alıyor ise, geçici iş göremezlik ödeneğinin verilmesinin sona erdiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlar.

Sigortalılara malullük aylığı bağlanabilmesi için malul sayılmasının yanı sıra çalıştığı işten ayrılması ve işyerini devretmesi veya kapatması, ve Kurum’dan aylık bağlanması için yazılı istekte bulunmaları şarttır.

Ancak, 5510 sayılı Kanun’un 5. maddesinin (g) bendi kapsamındaki Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinden malûllük sigortasından tahsis talebinde bulunanlar için işten ayrılma koşulu aranmaz(2).

Malullük aylığı bağlanabilmesi için 4/1(a) sigortalıları için işten ayrılma, 4/1(b) sigortalıları için de işyerini kapatma veya devretme şartları arandığından, çalışırken malullük durumunun tespitini isteyen sigortalıların işten ayrılma tarihleri doğal olarak malul sayılmalarından sonraki bir tarih olmakta ve aylıkları da işten ayrıldıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılmaktadır.

Bu itibarla, aylıkta hak kaybına uğramamak için dikkat edilmesi gereken iki durum söz konusudur.

Birinci durum;işten ayrıldıktan sonra malullük durumlarının tespitini isteyen sigortalıların, malullük durumlarının tespitinden sonra aylık talebinde bulunmaları halinde, doğal olarak aylık talep tarihleri rapor tarihinden sonra olacaktır. Bu da sigortalılara en az bir ay geç aylık bağlanması anlamına gelmektedir.

Çünkü böyle bir durumda, sigortalı malul sayıldığını tebliğ aldıktan sonra Kurum’dan aylık talebinde bulunmaktadır. Sağlık kurulu raporunun Kurum sağlık kurulları tarafından ilgili müdürlüğe gönderilmesi, müdürlük tarafından da sigortalıya bildirim yapılması belli bir süreç alacağından her zaman için bu işlemlerin aynı ay içinde yapılması mümkün görünmemektedir.

Boşta olan sigortalıların sevk talebi yerine malullük aylığı bağlanması talebinde bulunmaları halinde, aylıkları rapor tarihini takip eden aybaşından itibaren başlatılacağından, aylık kaybı da olmayacaktır.

 

İkinci durum ise;  iş kazası veya meslek hastalığı geliri bağlanan sigortalılardan SİD’i (sürekli iş göremezlik derecesi) % 60 ve üzerinde olan sigortalılardan 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 prim gün sayısı bulunanlar ile bunlardan başkasının bakımına muhtaç olduklarına karar verilenlerden 1800 prim gün sayısı şartlarını yerine getirenlerin de zamanında malullük aylığı talebinde bulunmaları hak kaybına uğramalarını engelleyecektir.

 

4/1(a) ve 4/1(b) sigortalılarından geçirdiği iş kazası veya tutulduğu meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını kaybettiği Kurum sağlık kurullarınca tespit edilenlere malullük aylığı bağlanması için yeni bir sağlık kurulu raporu istenmediğinden, bunların malullük aylığı bağlanması için aranan şartları yerine getirdikleri tarihten itibaren aylık talebinde bulunmaları hak ettikleri halde aylık kaybına uğramalarını önleyecektir.

Söz konusu durumda da malullük aylığı tahsis talep tarihinden itibaren başlayacağından bu durumdaki sigortalılar, aylık ve gelirden yüksek olanın tamamını düşük olanın da yarısı olmak üzere hem gelir hem de aylık alacaklardır.

SONUÇ OLARAK: Aylık bağlanması için şartların yerine getirilmesi yeterli olmayıp, şartları yerine getiren sigortalıların mutlaka Kuruma yazılı olarak aylık talebinde bulunması gerekir. Ayrıca, aylıkların başlangıç tarihi kanunla belirlenmektedir. Bu durumda, çalışırken malullük durumunun tespitini isteyen sigortalıların, malul olduklarına dair kararı almadan işten ayrılmaları mümkün olmadığından, bunların mutlaka önce malullük durumlarının tespitini talep etmeleri malûl olduklarına karar verildikten sonra da işten ayrılarak aylık talebinde bulunmaları gerekir.

Ancak, işten ayrılmış ve malullük durumunun tespitini istediği tarihte boşta olanlardan,

Kurum’a hizmet borçlanması veya 4/1(b) bendi kapsamındaki sigortalılıklarından dolayı prim borcu bulunmayanların sevk talebi yerine malullük aylığı bağlanması talebinde bulunmaları,

Sürekli iş göremezlik geliri alanlardan SİD % 60’ın üzerinde olanların da malullük aylığı şartlarını yerine getirdikleri tarihte aylık talebinde bulunmaları

hak kaybına uğramalarını önleyecektir.

Bu itibarla, malullük aylığına hak kazanan sigortalılara daha erken aylık bağlanması için şartların yerine getirildiği tarihin bilinmesi sigortalılar için önemlidir.

 

Kaynakça:

1)  31.05.2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun

2)        05.03.2009 tarih ve 2009/37 sayılı Genelge

3) www.ozdogrular.com,

  4) http://www.nevzaterdag.com/

 

Daha fazla kişiye ulaşabilmek için ....Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on Google+

Comments are closed.