Kemik Taraması

0

nocanvas_kemik-taramasi

Kemik Taraması

Bir kemik taraması iskeletinin (kemiklerin) görüntüsünü oluşturmak için kemik arayan radyoaktif maddeler veya izleyiciler (radyofarmasötikler = radyoaktif ilaçlar) ve bilgisayarı kullanan bir nükleer tıp görüntüleme testidir. Bir kemik taramasında kemiklerde kırık, tümör veya enfeksiyon gibi herhangi bir anormallik var olup olmadığına bakılır.

Bu teste kemik sintigrafisi de denir

Kemik taraması neden yapılır

Kemik taraması aşağıdaki işlemler için yapılabilir:

  • Kemiklerdeki (iskelet sistemindeki) sorunları arar:
  • Artrit (eklem iltihabı)
  • Enfeksiyon

Avasküler nekrozu (kan dolaşımı bozukluğunun kemiklerin çökmesine neden olan bir hastalık)

  • Kanser
  • Kemik taramaları, röntgen cihazlarında görülebilecek lezyonları (anormal alanları) 6-12 ay öncesinden gösterebilir.
  • Kırık ve yaralamaları belirler
  • Açıklanamayan kemik ağrılarının nedenini bulur.
  • Kanserin kemiklere sıçrayıp sıçramadığını (metastaz) bulur
  • Kemik taramaları genellikle küçük tümörler için yapılmaz, kanserin kemiklere yayılma ihtimali olduğunda yapılır.
  • Kanser tedavisinin yararlı olup olmadığını bulur.

Kemik taraması nasıl yapılır

Tarama genellikle hastanenin nükleer tıp bölümünde ayakta hasta prosedürü olarak yapılır. Özel bir hazırlık genellikle gerekmez.

  • Kadınların emzirmesi veya hamile olması durumunda nükleer tıp personeline bunu söylemesi çok önemlidir. Herhangi bir nükleer tıp testini yaptırmadan önce bir kadın hamile olabileceğini düşünüyorsa da bunu belirtmesi gerekir.
  • Tarama yapılacak kişiden metal fermuar, kemer veya düğmeler olmayan giysiler giymesi istenebilir. Test sırasında önlük giymeniz ve görüntülemeyi bozabilecek gözlük, takı veya nesneleri çıkartmanız istenebilir.

 

Bone_Scan_302050160474460_medium

 

Taramadan önce doktor aşağıdakilerin geçmişini ister:

  • Kırıklar
  • Kemik enfeksiyonları
  • Artrit
  • Kemiğe takılan cihazlar da dahil olmak üzere yapılan kemik ameliyatları
  • Antibiyotikler, kemoterapi, radyasyon tedavisi, bisfosfonatlar veya steroid gibi yapılmış son tedaviler
  • Mevcut semptomlar (belirtiler)
  • Fiziksel bulgular

 

Kemik sintigrafisi testi 2 aşamalıdır: enjeksiyon yoluyla yapılan radyoaktif ilaç verilmesi (bazen tarama bu anda da yapılır) ve daha sonra kişi tarama için geri döner.

Radyoaktif ilaç verilmesi

Radyoaktif ilaç el veya kolunuzdaki bir damara enjekte edilir. Radyoaktif ilaç olarak genellikle Teknesyum 99m (Tc-99m) kullanılır.

  • Radyoaktif ilaç kan yoluyla ilerler ve özellikle faaliyetlerin arttığı kemik alanlarında (kemiklerin büyüyen,  kırılan veya kendini tamir ettiği yerlerde) toplanır.
  • Bazen görüntüler enjeksiyondan hemen sonra alınır.
  • Radyoaktif ilaç verilmesi genellikle 15 dakika sürer.

 

Daha iyi görüntü elde etmek için, kişiden aşağıdakiler istenebilir:

  • Enjeksiyondan sonra ve taramadan önce en az 2 bardak sıvı içmeniz (tedavinin uygun olması durumunda)
  • Tarama başlamadan hemen önce mesaneyi boşalmak ve gerektiği kadar sık idrara çıkmanız.

Kemik taraması yapılması

Kemikler radyoaktif ilacı absorbe ettikten (emdikten) sonra (enjeksiyondan 2-4 saat sonra)  kemik taramaları alınır. Tarama genellikle 30-60 dakika sürer.

  • Kişi masada hareketsiz olarak yatarken tarama makinesi ve gama kamera vücut üzerinde ileri geri hareket eder.

Taramadan sonra, radyoaktif malzeme hızla radyoaktifliğini kaybeder. Bu, idrar ya da dışkı ile vücut dışına atılır. Kullanılan radyoaktif ilacın türüne bağlı olarak, vücuttan tamamen atılması birkaç saat veya birkaç gün sürebilir.

  • İşlemden sonra sıvı içmek radyoaktif ilacın vücuttan atılmasına yardımcı olur.
  • İdrar sonrası tuvaletlerde iki kez sifon çekilmesi ve ellerin iyice yıkaması gibi özel önlemler alınması istenebilir.

Olası yan etkiler

Nükleer tıp görüntülemede kullanılan X-ışınlarının veya radyoaktif maddelerin dozu geniş ölçüde değişebilir. Dozun miktarı, inceleme yöntemine ve vücuttaki incelenecek yere bağlıdır.  Genel olarak, radyoaktif ilacın dozu azdır ve insanlar test sırasında düşük radyasyon seviyelerine maruz kalmaktadır. Radyasyona maruz kalmak ile oluşabilecek olası sağlık riskleri, potansiyel faydaları ile karşılaştırıldığında daha düşüktür. Bu tür düşük doza maruz kalmanın bilinen uzun süreli olumsuz etkileri yoktur.

Oluşabilecek bazı potansiyel (olası) yan etkileri şunlardır:

  • Enjeksiyon yerinde kanama, ağrı ya da şişlik olabilir.
  • Son derece nadir olarak radyoaktif ilaca bağlı alerjik reaksiyonlar oluşabilir.

Sonuçlar ne anlama gelir

Bir kemik sintigrafisi birçok bozuklukları saptayabilir. Görüntüler kemikte artan etkinlikleri gösterir.

  • Kemikler birçok nedenden dolayı bozulur ve kendisini onarır. Aktivitenin artması mutlaka kemikte kanser olduğu anlamına gelmez.
  • Hücreler hızla bölündüğü için, kemik tümörlerinde aktivite artışı olarak görülebilir.
  • Doktorlar, çok sayıda aktif alanlar varsa kemik metastazı olarak şüphe duyabilirler.
  • Artritis (eklem iltihabı) veya kırık gibi diğer kemik sorunları da radyoaktif ilacı çeker ve görüntü üzerinde aktif alanlar olarak gösterebilir.

 

Özellikle artan aktiviteler tek bir alanda görülür ise, diğer anormallikleri ekarte edecek daha fazla araştırma gerekebilir.

  • Kemik taramaları genellikle ön kemik taraması, röntgen, BT (bilgisayarlı tomografi)  veya MR görüntüleme ve laboratuar test sonuçları ile birleştirilir.

Bir değişiklik ya da anormallik bulunursa ne olur

Doktor başka testlere, prosedürlere, bakım takibi ya da ilave tedaviye gerekli olup olmadığına karar verir.

Çocuklar için özel hususlar

Bir test ya da prosedür için hazırlıklı olmak; kaygıları azaltmak, işbirliğini artırmak ve çocuğun başarabilme becerilerini geliştirmesi konusunda yardımcı olabilir. Ebeveynler veya bakıcılar, çocukların test sırasında ne görecekleri, ne hissedecekleri ve ne duyacakları da dahil olmak üzere, neler olacağını onlara anlatarak çocukların hazırlamasına yardımcı olabilirler.

  • Radyoaktif ilaç verildiğinde çocuklara ne hissedeceklerini açıklayın:
  • iğne batırıldığında keskin bir sızı
  • radyoaktif ilaç enjekte edilirken hafif basınç veya çekilme
  • Çocuklar için rahatsızlık (tatsız) olabilir ama tarama sırasında masada hareketsiz yatmaları gerekir.
  • Tüm test sırasında hareketsiz olabilmeleri için bazı çocuklara sakinleştirici yapılması gerekebilir.
  • Bazı çocuklar tarama sırasında özel bir oyuncak ya da battaniye tutmak isteyebilir.
  • Çocuklar tarama sırasında müzik veya bir hikaye dinleyebilirler.
  • Ebeveyn veya bakıcı çocukla kalarak onların çok hareketsiz yatmasına yardımcı olabilir.
  • Hamile kadınlar tarama sırasında odada kalamaz.
  • Tarayıcı vücutlarının üzerinden geçtiğinde bazı çocuklarda kapalı kalacağı hissi olabilir. Taramanın zarar vermeyeceğini ve çok uzun sürmeyeceğini söyleyerek onları rahatlatın.

 

Testten sonra ilk 6-24 saat içinde çocukların bakımında alınması gereken özel önlemler için aşağıdaki bilgiler verilebilir:

  • Bakıcı hamile ise, bir başkası çocuk bakımını yapmalıdır.
  • Bebek bezi değişiklikleri de dahil olmak üzere, çocuğun idrar, dışkı veya kusmuk temizliklerinde, su geçirmez atılabilir eldiven giyin.
  • Üzerine idrar veya dışkı yaptığı veya kustuğu örtüleri ve giysileri değiştirin.
  • Çarşaf veya giysileri değiştirirken su geçirmez atılabilir eldiven giyin.
  • Çarşaf ve giysiler normal çamaşırhanede yıkanabilir.
  • Çocuk tuvaleti kullandıktan hemen sonra sifonu çekin.
  • Bebek bezlerini çöplerden ayrı tutun.

 

Bir kemik taraması için yapılacak hazırlıklar çocuğun yaşına ve deneyimine göre değişir. Çocukların test ve tedavi ile baş edebilmesine yardımcı olacak çocukların yaşına özgü bilgileri araştırın.

Daha fazla kişiye ulaşabilmek için ....Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on Google+

Comments are closed.