Meme Kanserinde El Ayak Sendromu

0

El ayak sendromu bir diğer adı palmar-plantar eritrodisestezi , el ayalarında ve ayak tabanlarında görülen bir cilt reaksiyonudur, bazı kemoterapi ajanları ve hedef tedavilerin yan etkisi olarak görülebilir.

El ayası ve ayak tabanlarında genellikle 3-4. kemoterapi kürünün alınmasını takiben değişken şiddette kızarıklık, uyuşma, ağrı, şişme ve deride yer yer soyulma ve dökülme ile karakterizedir.

Bu sendromun tam olarak nasıl oluştuğu hakkında bilgiler yeterli olmamakla birlikte, el içi ve ayak tabanı içerisindeki kılcal damarların içerisinden çevre dokuya sızan çok küçük miktarlardaki kemoterapi ilaçlarının dokularda meydana getirdiği hasara bağlı olabileceği söylenmektedir. El ayak sendromundan korunmak amacı ile hastaların uygulaması istenen önlemler bu sızıntıyı artırabileceği düşünülen faktörlerden kaçınmadan oluşmaktadır.

El Ayak Sendromu genelde şu şekilde başlar:

• Karıncalanma veya uyuşma

• Deride gerilme ve sıkılaşma üstteki ilk grubun ardından görülebilecek diğer semptomlar:

• hassasiyet

• şişme

• yanma veya kaşınma

• avuç içi ve ayak tabanında güneş yanığına benzer kızarıklık

• ağrı daha ileri semptomlar:

• avuç içleri ve ayak tabanında soyulma, çatlama

• deride kabarcık, nasırlaşma, ülserleşme ve yaralar. Bunlar enfekte olabilir.

• elinizi kullanmanızı zorlaştıran ağrı el ayak sendromu genelde tedavi başladıktan sonraki ilk haftada görülse de aylar sonra da ortaya çıkması mümkündür. Hedef tedavilerin ilk altı hafta sonrası ve kemodan 2-3 ay sonra en yoğun görülür. Bu yan etkiler herkeste görülmez. Bu etkileri yaşarsanız mutlaka doktorunuza bildirin.

El ayak sendromuna neden olabilecek bazı kemoterapi ilaçları: Bunlar içerisinde ; 1.Kapesitabine, Xeloda 2.Sorafenib 3.Vinorelbine, vinkristin, vinblastine 4.Doksorubisin 5.Sitozin arabinozid 6.Dosetaksel 7.Merkaptopürin 8.Florodeoksiüridin 9.Lapatanib 10.Siklofosfamid El ayak sendromu sonucunda kemoterapi kullanımı sırasında hastanın günlük aktivitelerinin kısıtlanmasının yanında bazı ilaçlarda doz azaltılması yada kesilmesinede neden olabilmektedir. Bu nedenle erken dönemde bu yan etkinin önlenebilmesi ve semptomlarının azaltılabilmesi hastaların yaşam kalitesi üzerinde artışa neden olmakta ve tedavileri sırasında hesaplanan toplam kemoterapiyi alma şanslarını artırmaktadır.

• Korunmak için bazı öneriler;

1. El ve ayaklar aşırı sıcaktan ve güneş ışığından uzak tutulmalıdır.

2. Rahat ve ayaklara vurmayan ayakkabiların tercih edilmesi gerekmektedir.

3. Ayakkabı içerisine yumuşak ( ortopedik ) tabanlık konulması önerilmektedir.

4. Banyodan sonra kurulanma yumuşak hareketler ile cilde bastırılmadan yapılmalı ve yumuşak iplikten üretilmiş havluların tercih edilmesi gerekmektedir.

5. Alkol ihtiva eden krem yada temizleyicilerden uzak durulmalıdır.

6. Temizlik esnasında kullanılacak sabunlar cildi kurutmayacak ve dengeli pH’ya sahip olmalıdır. Parfüm, gliserin ve alkol içeren kremler kullanmayın.

7. Evde yumuşak tabanlı terlik giyilerek ayakların direkt olarak yere temasından kaçınılmalıdır.

8. Cildin kuru kalması engellenmelidir. Nemlendirici krem kullanabilir, uygulamdan sonra sıkı olmayan bir çorap ve eldiven giyerek deriniziin emilimini ve nemli kalmasını sağlayabilirsiniz. Kremi ovalamadan, baskı kullanmadan hafifçe uygulayın.

9. Günde 1 – 1.5 lt su tüketilmelidir.

10. Çok uzun süre yürünmemeli ve ayakta uzun süre beklenmemelidir.

11. Akşam eve gelindiğinde el ayası ve ayak tabanlarına soğuk uygulama (soğuk suya sokabilirsiniz, buz ciltle direk temas etmemeli) yapılmalıdır.

12. Ayaklar mümkün olduğunca aşağıya sallandırılmamalı ve ayaklarda ödem oluşmasının engellenmesine çalışılmalıdır.

13. Elleri zedeleyici işlerde çalışanlarda sıkı kontrol yada işe ara verilmesi öneriler arasındadır.

14. El ve ayaklarda hassasiyet yada renk değişikliği olduğunda beklenmeden doktora başvurulmalıdır.

15. Kullanılacak her ilaç yada krem mutlaka doktora danışılarak kullanılmalıdır. Doktorunuz enflasyonu azaltacak bir krem önerebilir.

16. Sauna, kaplıca, buhar odası gibi sıcaktan ve güneş yanıklarından kaçının.

17. Belirtileri kötüleştirecek kimyasal temizlik malzemeleri kullanmaktan kaçının.

18. B6 vitamini gibi destekleri doktorunuza danışarak kullanabilirsiniz.

kaynak:llbc.org

Daha fazla kişiye ulaşabilmek için ....Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on Google+

Leave A Reply